Waarom kwasten in Douglas hout niet altijd een probleem zijn

Je pakt het eerste pakket balken uit en ziet meteen donkere, ronde plekken in het hout. In een staander zit een kwast zo groot als een euromunt. Je denkt al snel dat er iets mis is met de levering. Meestal is dat niet zo.

Kwasten horen bij hout, en bij Douglas vaak nog meer dan bij andere soorten. Toch is niet elke kwast onschuldig. Het verschil zit in het type kwast, de plek in de balk en de functie van die balk. Hieronder lees je hoe je dat zelf beoordeelt voordat je gaat bouwen.

Wat een kwast is en waarom Douglas er zoveel heeft

Een kwast is de plek waar een tak aan de stam zat. Zolang de tak leeft, groeit hij mee met de stam. Bij het zagen van planken en balken voor bijvoorbeeld Douglas schuren en tuinhuizen wordt die tak doorgesneden. Daardoor zie je een ronde of ovale vlek in het hout.

Douglas vormt zijn takken in kransen rond de stam. Kwasten zitten daardoor vaak op dezelfde hoogte bij elkaar. In een lange balk zie je ze op vaste afstanden terugkomen. Dat patroon is normaal en zegt niets over de kwaliteit van de hele boom.

Een voorbeeld: een plank uit het onderste deel van de stam heeft meestal weinig kwasten. Een plank uit de top heeft er meer, omdat de takken daar dichter op elkaar zaten. Beide planken kunnen prima geschikt zijn, zolang je ze op de juiste plek gebruikt.

Wanneer een kwast geen probleem is

Een vaste kwast is vergroeid met het hout eromheen. Hij zit stevig, voelt hard aan en is niet los te wrikken. De vezels van de tak lopen in elkaar over met die van de stam. Zo’n kwast is vaak harder dan het hout ernaast.

In veel toepassingen speelt dit nauwelijks een rol. Denk aan een staander in een Overkapping Basic, die vooral druk draagt. Of aan een plank die als gevelbekleding dient. Daar bepaalt een vaste kwast vooral het uiterlijk en niet de sterkte. Bij Douglas tuinhuizen en schuren zie je dat goed terug: de tekening in het hout is onderdeel van het materiaal.

Ook de kleur werkt in je voordeel. Douglas verkleurt in de loop van de seizoenen. Kleurverschillen rond kwasten vallen daardoor na verloop van tijd minder op.

Constructiehout wordt bovendien meestal gesorteerd op sterkte. Bij die sortering tellen de grootte en de plek van kwasten mee. Een balk die voor constructie bedoeld is, voldoet dus aan grenzen voor kwasten die de sterkte kunnen beperken.

Wanneer een kwast wel aandacht vraagt

Niet elke kwast is vast. Een dode kwast was al afgestorven toen de stam eromheen groeide. Hij zit los in het hout en kan na het drogen uitvallen. Dan blijft er een gat achter. Onderstaande tabel helpt je de soorten uit elkaar te houden.

Soort kwast Zo herken je hem Mogelijk gevolg Wat doe je
Vaste, gezonde kwast Hard, stevig, vergroeid met het hout Meestal alleen een zichtbaar verschil Gewoon verwerken
Losse of dode kwast Zichtbare rand, beweegt of rammelt Kan uitvallen en laat een gat achter Gebruik de plank op een minder zichtbare plek
Zwarte kwast met zachte rand Donker, zacht bij een prik met een schroevendraaier Verzwakking, vocht kan indringen Niet gebruiken in een draagconstructie
Harsrijke kwast Glanzende of plakkerige druppels Hars kan door verf of olie heen komen Reinigen en daarna behandelen

Ook de plek in de balk speelt mee. Een grote kwast aan de onderkant van een ligger die een overspanning draagt, is kritischer. Bij belasting staat die zijde onder trek. Een kwast in een staander die vooral druk draagt, geeft veel minder zorg.

Een praktisch voorbeeld: je hebt twee balken van gelijke lengte. De ene heeft een grote kwast midden op de onderzijde. De andere heeft dezelfde kwast bij het uiteinde, waar de balk op een draagpunt rust. De tweede balk is voor een dakligger de betere keuze. De eerste leent zich beter voor een plek met weinig belasting.

Zo ga je met kwasten om tijdens de bouw

Begin bij het uitpakken. Leg de balken in daglicht en draai ze om, zodat je alle vier de zijden ziet. Druk met je duim op de kwasten om te voelen of ze vastzitten. Zet balken met een twijfelachtige kwast apart en bekijk ze nog eens op een droge dag.

Twijfel je over een balk, maak dan foto’s met een meetlint ernaast. Stuur die naar Buitenwinkel.nl. Je krijgt binnen ƩƩn werkdag reactie. Zo weet je vóór de bouw of de balk geschikt is voor de plek die je in gedachten hebt.

Bij het schroeven vraagt een kwast extra aandacht. Het hout is daar harder en de vezels lopen anders. Een schroef kan afbreken of het hout laten splijten. Boor daarom voor, ook als je in zachter hout niet voorboort. Gebruik een boordiameter die iets kleiner is dan de schroefkern.

Zit er precies op de schroefplek een kwast, verschuif de verbinding dan enkele centimeters. Een verbinding hoeft zelden op de millimeter op ƩƩn punt te zitten. Een schroef in een zachte zone houdt vaak beter dan een schroef dwars door een harde, harsrijke kwast. Dat bespaart je ook gesplinterd hout en een extra gaatje dat water kan opnemen.

Bekijk ook de volgorde van je bouw. Plaats balken met een zichtbare, open kwast aan de binnenzijde of onder de dakrand. Zo houd je de mooiste kant voor de zijde waar je naar kijkt. Dat geldt voor staanders en regels in een Overkapping Basic net zo goed als voor losse planken.

Hars en scheurtjes rond kwasten

Douglas bevat hars en kwasten bevatten er vaak extra veel van. Na warme dagen kan hars uit een kwast naar buiten treden. Je ziet dan glanzende druppels of een plakkerige plek. Dat is een natuurlijk proces en geen gebrek aan het hout.

Verwijder uitgetreden hars voordat je het hout behandelt. Schraap de harde delen voorzichtig weg en neem de plek af met terpentine of een houtreiniger. Laat alles goed drogen. Een verflaag of olie die over verse hars heen gaat, hecht slecht en kan later gaan vlekken.

Rond kwasten ontstaan na de eerste zomer soms haarscheurtjes. Dat komt doordat de kwast en het omringende hout niet even sterk krimpen. Zulke scheurtjes zijn bij een vaste kwast meestal alleen cosmetisch. Een scheur die door een draagbalk loopt of steeds langer wordt, beoordeel je anders. Vraag in dat geval advies voordat je verder bouwt of de constructie belast.

Een goede behandeling voor het eerste seizoen helpt beide problemen te beperken. Een dichte, gelijkmatige laag houdt vocht buiten de scheurtjes en vermindert de kans op verkleuring bij kwasten. Behandel ook de kopse kanten en de boorgaten, want daar trekt water het eerst in.

Kijk kritisch, maar niet te streng

Kwasten in Douglas hout zijn normaal. Een vaste kwast in een staander of plank is geen reden tot zorg. Een losse, zwarte of grote kwast op een belaste plek verdient wel een tweede blik. Met een paar controles bij het uitpakken en wat voorboren tijdens de bouw voorkom je de meeste problemen.

Het assortiment van Buitenwinkel.nl bevat naast houten overkappingen en glazen schuifwanden ook tuinhuizen, tuinmeubilair, verlichting en tuindecoratie. Je kiest zelf of je de opbouw doet of dat OMIS Buitenleven de montage verzorgt.

Veelgestelde vragen over waarom kwasten in douglas hout niet altijd een probleem zijn

Mag ik een balk met een grote kwast gebruiken?

Dat hangt af van de plek. In een staander die vooral druk draagt, is een vaste kwast meestal geen probleem. In een ligger die een overspanning draagt, is een grote kwast aan de onderzijde kritischer. Gebruik zo’n balk liever op een plek met weinig belasting of leg hem apart.

Kan een kwast uit het hout vallen?

Een losse of dode kwast kan na het drogen uitvallen. Een vaste kwast is vergroeid met het hout en blijft zitten. Controleer bij het uitpakken met je duim of de kwasten vastzitten. Gebruik planken met losse kwasten op een minder zichtbare plek.

Wat doe ik als er hars uit een kwast komt?

Wacht tot de hars hard is en schraap hem voorzichtig weg. Neem de plek daarna af met terpentine of een houtreiniger. Laat het hout goed drogen voordat je het behandelt. Zo hecht de afwerking beter en blijft de plek minder opvallen.

Lees meer