Hoe voorkom je zwarte aanslag op onbehandeld hout

Je hebt een houten overkapping of tuinhuis gebouwd en het hout bewust onbehandeld gelaten. Na een natte herfst zie je ineens donkere vlekken. Soms zijn het stippen, soms lange strepen langs de schroeven. Dat ziet er niet verzorgd uit en je vraagt je af of het hout schade heeft. Meestal is de oorzaak goed te achterhalen. Met een paar keuzes tijdens de bouw en wat onderhoud houd je het hout schoon.

Waar zwarte aanslag op onbehandeld hout vandaan komt

Zwarte aanslag heeft op hout, bijvoorbeeld op een tuinhuis of schuur van Douglas hout, meestal twee oorzaken. De eerste is schimmel. De tweede is een reactie tussen het hout en ijzer. Beide hebben vocht nodig. Vocht is dus altijd het beginpunt.

Schimmel groeit op hout dat lang nat blijft. Denk aan een balk in de schaduw die nooit goed opdroogt. Ook vuil speelt mee. Stof, blad en stuifmeel blijven liggen en vormen een voedingsbodem. Onbehandeld hout heeft geen beschermlaag die dit tegenhoudt.

De reactie met ijzer ziet er anders uit. Douglas hout bevat looizuur. Komt dat samen met vocht en ijzer, dan ontstaat een zwarte of blauwzwarte verkleuring. Je ziet dit vaak rond schroeven, spijkers en resten van staalwol.

De tabel hieronder zet de verschillen op een rij. Zo zie je snel welke oorzaak bij jouw vlekken past.

Oorzaak Hoe herken je het Wat helpt
Schimmel Zwarte stippen of waas op vlakken die vochtig blijven Beter opdrogen, meer ventilatie, regelmatig schoonmaken
Reactie met ijzer Zwarte vlekken of strepen rond schroeven en spijkers Roestvaste schroeven, geen staalwol of metaaldeeltjes
Vuil en strooisel Donkere laag onder blad en op horizontale vlakken Regelmatig vegen en afspoelen
Staand water Zwarte plekken onderaan staanders en op kopse kanten Afstand tot de grond, afschot, stelvoet

Houd vocht weg bij het hout

Hout hoeft niet kurkdroog te blijven. Het moet wel kunnen opdrogen na een regenbui. Daar gaat het in de praktijk meestal mis, niet bij de houtsoort zelf.

Begin bij de grond. Een houten staander die direct op tegels of aarde staat, zuigt water op. Via de kopse kant trekt het vocht snel omhoog. Een stelvoet of betonpoer houdt de balk los van de ondergrond. Bij een Overkapping Basic van Douglas hout zitten de betonpoeren in het pakket. Zo staat het hout vanaf de eerste dag droog.

Let daarna op ventilatie. Een tuinhuis dat vlak tegen een schutting of haag staat, krijgt weinig wind. De achterwand blijft dan dagenlang vochtig. Laat daarom een open ruimte tussen het hout en de schutting. Een voorbeeld: zwarte plekken op de achterwand ontstaan vaak precies op de plek waar de klimop tegen het hout groeit. Snoei begroeiing dus terug.

Let ook op de afvoer van regenwater. Als de dakrand overloopt en het water langs een zijbalk loopt, krijg je binnen een seizoen zwarte strepen. Zorg voor voldoende afschot en een vrije goot. Controleer na een flinke bui waar het water blijft staan.

Kies bevestigingen die niet reageren met het hout

Schroeven zijn de meest onderschatte oorzaak van zwarte vlekken. Gewone verzinkte schroeven roesten sneller in Douglas hout. Het looizuur versnelt dat proces. Het resultaat is een zwarte kring rond elke schroefkop, ook op nieuw hout.

Gebruik daarom roestvaste schroeven. Dat geldt ook voor beugels, hoekankers en plaatjes. Een praktijkvoorbeeld: je bouwt de overkapping met de meegeleverde onderdelen en haalt later extra schroeven bij de bouwmarkt. Die zijn vaak verzinkt. Na ƩƩn winter zie je precies waar de extra schroeven zitten.

Ook gereedschap kan zwarte vlekken veroorzaken. Staalwol laat kleine metaaldeeltjes achter in het hout. Die gaan roesten zodra het regent. Gebruik schuurpapier of een nylon schuurspons. Veeg ook metaalspaanders weg die bij het boren of zagen op het hout zijn gevallen.

Boor bij hardere houtsoorten voor. Dat voorkomt scheuren bij de schroefgaten. In scheuren blijft water staan en dat geeft weer een plek voor schimmel. Een schroef die goed in het hout zit, houdt het water buiten.

Bewaar, bouw en onderhoud onbehandeld hout juist

De aanslag begint soms al voor de bouw. Hout dat nat wordt opgeslagen, krijgt snel schimmel. Pak een bouwpakket uit op een droge ondergrond. Leg de balken op latten, zodat er lucht onder kan. Dek ze af met een zeil, maar trek dat niet strak om het hout. Onder strak plastic ontstaat condens en daar houdt schimmel van.

Tijdens het bouwen blijft zaagsel soms in hoeken en op balken liggen. Veeg dat weg, zeker bij een tuinhuis met horizontale delen. Bij een tuinhuis of schuur van Douglas hout zijn dat bijvoorbeeld de bovenkanten van de wandplanken.

Na de bouw helpt een vaste controle. Kijk twee keer per jaar naar je constructie, bijvoorbeeld in het voorjaar en in het najaar. Let op de onderkant van de staanders, de schroeven en de plekken waar blad blijft liggen. Zie je beginnende aanslag, pak die dan meteen aan.

Zo werk je stap voor stap. Kies bij voorkeur een droge dag, zodat het hout daarna goed kan opdrogen.

  1. Borstel het hout droog met een zachte borstel.
  2. Maak het schoon met water en een milde zeep.
  3. Spoel af en laat het hout goed drogen.
  4. Behandel ijzervlekken met een middel met oxaalzuur. Volg de gebruiksaanwijzing en draag handschoenen.

Gebruik geen hogedrukspuit op korte afstand. Die beschadigt de houtvezels. Een ruwer oppervlak houdt daarna juist meer vuil en vocht vast.

Wil je het hout toch beschermen, dan kan een beits of olie helpen. Breng die aan op droog hout. Wacht daarvoor tot het hout na de bouw is gewend aan de buitenlucht. Een behandeling vraagt wel regelmatig onderhoud.

Droog hout blijft langer schoon

Zwarte aanslag op onbehandeld hout ontstaat bijna altijd door vocht dat blijft hangen. Voeg daar verzinkte schroeven of vuil aan toe en de vlekken worden sneller zichtbaar. Zet het hout los van de grond en zorg voor lucht rondom de constructie. Gebruik roestvaste bevestigingen en maak het hout een paar keer per jaar schoon. Dan blijft de constructie netjes.

Het assortiment van Buitenwinkel.nl bevat overkappingen en tuinhuizen die je zelf bouwt of laat plaatsen. Je kunt kiezen voor zelf bouwen met handleiding en video’s, of voor montage door OMIS Buitenleven. Heb je een vraag over het hout of de bouw? Neem dan contact op voor advies.

Veelgestelde vragen over hoe voorkom je zwarte aanslag op onbehandeld hout

Is zwarte aanslag schadelijk voor de sterkte van het hout?

Meestal niet. Schimmel en ijzervlekken zitten vaak aan het oppervlak. Blijft het hout wel lang nat, dan kan er na verloop van tijd rot ontstaan. Prik met een schroevendraaier in de zwarte plek. Gaat die makkelijk het hout in, dan is het hout zacht en moet je de oorzaak snel aanpakken.

Kan ik zwarte aanslag verwijderen zonder het hout te behandelen?

Ja. Schimmel en vuil haal je weg met een zachte borstel, water en milde zeep. Zwarte vlekken door ijzer verdwijnen vaak met een middel met oxaalzuur. Laat het hout daarna goed drogen. Zo houd je het hout onbehandeld.

Moet ik onbehandeld hout behandelen om zwarte aanslag te voorkomen?

Dat is niet altijd nodig. Een droge plek, afstand tot de grond en roestvaste schroeven doen het meeste werk. Een beits of olie neemt minder water op, maar vraagt wel onderhoud. Kies dus op basis van hoeveel onderhoud je zelf wilt doen.

Lees meer